E-ticarette yorum moderasyonu: hangisi reddedilebilir, hangisi değil?

Kısa cevap

Ticaret Bakanlığı Reklam Kurulunun Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuzuna göre bir platform, yayın kurallarında önceden belirtmişse küfür ya da tehdit içeren ve insanları inanç, ırk, renk veya cinsiyetleri nedeniyle dışlayan yorumları yayınlamayabilir; ancak tüketiciye gerekçesini bildirmesi gerekir. Ürün ya da teslimatla ilgili olumsuz yorumlar ise sırf olumsuz oldukları için engellenemez.

Bu kuralların bir kısmı Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğinde de yazılı. Yayınlanmayan bir yorumla ilgili durumun tüketiciye derhal bildirilmesi 2022'den beri yönetmelikte. 1 Ağustos 2026'da yönetmeliğe yenileri eklendi: örneğin yorum kuralları artık ürün ya da teslimat hakkında yorum yapmayı engelleyemez.

Moderasyon için anlamı şu: bir yazılım küfrü, hakareti ve ayrımcı dili ayırabilir. Ama ret kararı “yorum olumsuz mu?” sorusuna değil, “yorum, yayınladığım kurala aykırı mı?” sorusuna dayanmalı.

Kılavuz nedir, kimleri kapsar?

Önce kurumlar ve terimler:

• Reklam Kurulu. Ticaret Bakanlığı bünyesinde, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunun 63. maddesiyle kurulan kurul. Ticari reklamlarda uyulacak ilkeleri belirler, haksız ticari uygulamalara karşı inceleme yapar; durdurma, düzeltme, idari para cezası, üç aya kadar tedbiren durdurma ve internetteki içerik için içeriğin çıkarılması ya da erişimin engellenmesi kararı verebilir. Kararlarını Bakanlık uygular (6502 m. 63/1).
• Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği. 6502'ye dayanan yönetmelik (Resmî Gazete, 10 Ocak 2015, Sayı 29232). Tüketici değerlendirmeleri 28/B'de, şikâyet platformları 28/C'de düzenlenir. İkisi de 2022'de eklendi ve 1 Ağustos 2026'da değişti; 28/B baştan yazıldı.
• Tüketici Değerlendirmeleri Hakkında Kılavuz. Reklam Kurulunun tüketici değerlendirmelerine yaklaşımını gösteren, yol gösterici metin (Kılavuz m. 1, 2). 12 Eylül 2023 tarihli ve 337 sayılı Reklam Kurulu toplantısında alınan karara dayanır (m. 3) ve Kurul kararıyla yürürlüğe girer (m. 10). Yönetmeliğe 2022'de eklenen ve güncel metinde yürürlükte olan Ek Madde 1'e göre Kurulun yayınladığı kılavuz hükümleri yönetmelikle birlikte uygulanır.
• Aracı hizmet sağlayıcı. Kurduğu sistemle satıcı adına mesafeli sözleşme kurulmasına aracılık eden kişi; kısaca pazar yeri (Kılavuz m. 4/a).
• Tüketici değerlendirmesi. Tüketicinin satın aldığı mal ya da hizmet, satıcı ya da aracı hakkında internette yaptığı her türlü ifade, onay ve derecelendirme (m. 4/f). Yıldız ve puan da buna dahil (m. 5/3).

Bu sayfada kanun adı verilmeden geçen “m.” Kılavuzun maddesi, “28/B” ise yönetmeliğin maddesidir.

Kılavuz kimleri kapsar:

• Satıcıların, hizmet sağlayıcıların ya da aracı hizmet sağlayıcıların sunduğu mal ve hizmetlere ve teslimat, kredi, sigorta gibi yan sözleşmelere ilişkin internetteki tüketici değerlendirmelerini (m. 2/1, 5/2). Kendi sitesinde satış yapan bir marka da, pazar yeri de kapsamda.
• Esas işi tüketici şikâyetlerini yayınlamak olan şikâyet platformlarındaki değerlendirmeleri (m. 2/2).
• Kapsam dışında kalanlar: bir satıcı adına hareket etmeyen kişinin kendi blogu gibi kendi mecrasındaki değerlendirmeler (m. 2/3-a), tüketici işlemi olmayan alımlara ilişkin değerlendirmeler (m. 2/3-b) ve fikir alışverişi için kurulmuş forum ve benzeri platformlardaki değerlendirmeler (m. 2/3).

Kılavuza uymaktan reklam verenler, reklam ajansları ve mecra kuruluşları ayrı ayrı sorumludur (m. 9/1).

Reddedilebilecek yorumlar ve iki şartı

Satın aldığı doğrulanmış bir tüketicinin yorumunu bile, kurallarınıza aykırıysa yayınlamayabilirsiniz. İki şartla:

1. Kurallar önceden ve görünür biçimde yayınlanmış olmalı. Yayın esas ve kuralları, yorumların yayınlandığı alanda ya da bir bağlantı veya uyarı işaretiyle açılan ekranda yer alır (m. 6/1; 28/B-2).
2. Gerekçe tüketiciye bildirilmeli. Kurallara aykırı ifade içeren yorumun neden yayınlanmadığı tüketiciye gecikmesizin bildirilir (m. 6/5). Yönetmelik de “derhal” der (28/B-4).

Kılavuz, yayın ilkesi olarak şunların yayınlanmayacağının belirlenebileceğini örnek verir (m. 6/5):

• “toplumun bir kesimini inanç, ırk, renk veya cinsiyet dolayısıyla dışlayan” yorumlar,
• “tehdit niteliğinde veya küfür içeren” yorumlar,
• “klavyeden rastgele seçilen karakterlerle bir anlam ifade etmeden oluşturulmuş” yorumlar.

Örnek bildirim de verir: “Değerlendirmeniz küçük düşürücü/dışlayıcı/tehdit niteliğinde/küfür içermekte olduğundan yorum yayınlama ilkelerimiz gereği yayınlanamamıştır.” Bunlar örnek; kurallarınızı siz yazarsınız.

Kurallarınızdan bağımsız olarak yayınlanmaması gerekenler de var:

• Mevzuata aykırı sağlık beyanı içeren yorumlar (m. 5/7; 28/B-5). Kılavuzun örneği: bir kozalak macunu için “Öksürüğüme iyi geldi, astım ve bronşite karşı faydalı”.
• Yanıltıcı yorumlar. Başka bir satıcıya ya da satın alınandan farklı bir ürüne ait değerlendirmeler (m. 8/2) ve satıcının sosyal medya paylaşımlarına bir menfaat karşılığında yapılan beğeni ya da onaylar (m. 8/1). Yanıltıcı olduğu sonradan anlaşılan yorum derhal kaldırılır (m. 8/6).
• Ürünü satın almamış kişilerin yorumları. Değerlendirmeyi yalnızca satın alanlar yapabilir (m. 5/4; 28/B-1). 1 Ağustos 2026'dan beri satın almanın doğrulanamadığı mecralardan alınan yorumlar da yayınlanamaz (28/B-1).

Reddedilemeyecek yorumlar

Olumsuz olmak, kurala aykırı olmak değildir. Kılavuz ve yönetmelik bunu birkaç yerden söyler:

• Ayrım yok. Yorumlar olumlu ya da olumsuz ayrımı yapılmadan, en az bir yıl süreyle, tarih, puan ya da satıcı gibi nesnel bir ölçüte göre sıralanarak yayınlanır (m. 5/6; 28/B-4).
• Kurallar konuyu daraltamaz. Kurallar, tüketicinin satın alma kararında ana etken olan mal ya da hizmet ve teslimat gibi yan sözleşmeler hakkında yorum yapmasını engelleyecek ya da yorumu belirli konulara sınırlayacak şekilde yazılamaz (m. 6/2; 28/B-2). Kılavuzun iki örneği:
  • Bir pazar yerinin “eksik/kusurlu ürün, yanlış ürün gönderimi, teslimat, paketleme ve ürün orijinalliği ile ilgili yorumlar yapılamaz” kuralı, satıcı ya da orijinallik hakkındaki bir yorumu reddetmenin gerekçesi olamaz.
  • Bir yemek siparişinde teslimatla ilgili yorum, “restorandan alınan hizmetten bağımsız” denerek reddedilemez.
• Aynı süreç, aynı süre. Olumlu ya da olumsuz bütün yorumlar aynı kontrol sürecinden ve aynı sürelerden geçer (m. 7/3).
• Manipülasyon yok. Olumsuz yorumların yayınlanmasının önüne geçilemez (m. 8/4). Yalnızca olumlu yorumları yayınlamak, kontrol sırasında tüketiciyi yorumunu değiştirmeye ya da geri çekmeye teşvik etmek ve olumsuz yorum yapmayı zorlaştırmak manipülasyon örnekleridir (m. 8/5).
• Başlıklar tek yerde. 1 Ağustos 2026'dan beri yorumlar ürün, teslimat, satıcı gibi başlıklara ayrılıyorsa hepsi aynı alanda, açık ve kolay erişilebilir biçimde gösterilir (28/B-3).

Sert bir eleştiri ile hakaret arasındaki çizgi incedir. “Kumaş ilk yıkamada çekti, bir daha almam” bir değerlendirmedir ve yayınlanır. “Satıcı bizi dolandırdı” ise hem bir şikâyet hem de bir suçlama olabilir. Kurallarınız böyle ifadeleri ele alıyorsa yorumu bir insan okusun ve kararı, diğer yorumlara tanıdığınız süre içinde versin (m. 7/3).

Düzeltip yeniden gönderme hakkı

Yorumu yayın ilkelerine uygun bulunmadığı için reddedilen tüketiciye, düzeltip yeniden değerlendirme yapma hakkı verilir (m. 6/6). Pratikte ret bildirimine yorumun metnini ve “düzenleyip yeniden gönder” bağlantısını koyun. Yorumu sizin değiştirmeniz Kılavuzda yer almıyor; düzeltmeyi tüketici yapar.

Kuralların gösterilmesi

• Kurallar yorum alanında ya da bir bağlantıyla açılan ekranda gösterilir (m. 6/1; 28/B-2).
• Tüketiciye açık ve anlaşılır biçimde dört şey anlatılır: yorumu yapanın ürünü satın aldığını nasıl doğruladığınız, bütün yorumların yayınlanıp yayınlanmadığı, ortalama puanın nasıl hesaplandığı ve yorumların nasıl sıralandığı (m. 6/3).
• Pazar yerleri, yorumu yapanın ürünü gerçekten satın aldığını “… satıcısından satın alındı” ya da “Doğrulanmış kullanıcı” gibi ifadelerle gösterir (m. 6/4).

Kurallarınıza başlangıç için bir örnek. Bu metin Kılavuzda yok; Kılavuzun örneklerinden uyarlandı. Hukukçunuza okutun:

Değerlendirmeniz şu durumlarda yayınlanmaz: küfür içeriyorsa; bir kişiyi küçük düşürüyorsa; insanları inanç, ırk, renk ya da cinsiyetleri nedeniyle dışlıyorsa; tehdit içeriyorsa; anlamsız karakterlerden oluşuyorsa; mevzuata aykırı sağlık beyanı içeriyorsa. Ürün, satıcı ve teslimat hakkındaki olumlu ya da olumsuz bütün deneyimlerinizi yazabilirsiniz. Yorumunuz yayınlanmazsa nedenini hemen bildiririz; düzeltip yeniden gönderebilirsiniz.

Otomatik denetimle uygulamak

Kılavuz otomatik denetimi yasaklamaz. Makul ve orantılı kontrol örnekleri arasında dolandırıcılık faaliyetlerini otomatik tespit eden araçları da sayar (m. 7/2-c). Şart, sürecin tüketicinin yorum yapma cesaretini kırmaması (m. 7/1) ve olumlu ya da olumsuz bütün yorumlara aynı biçimde uygulanması (m. 7/3).

Aşağıdaki tablo Kılavuzdaki ret nedenlerini Detectivision bayraklarıyla eşleştiriyor. Bayraklar 16 Ekim 2026'da herkese açık durum uç noktasında listeleniyordu; hesabınızın gönderebileceği bayrakları GET /api/v1/flags gösterir. Son sütun bizim önerimizdir.

Bir bayrak, güven puanı eşiğe, varsayılan olarak 0,5'e ulaşınca kalkar; bunun altındaki bulgular hiç dönmez (Flags). Kendi çizginizi bunun üstünde çizin. Örneğin profanity, hate, racism ve sexism 0,8'in üstündeyse yorumu yayınlamayın, 0,5 ile 0,8 arasındakileri bir insana gönderin (sayılar temsilîdir; kendi yorumlarınızdan bir örnekle ayarlayın).

Bir yorumu kontrol etmek

Yorum kaydedilir, yayınlanmadan önce yalnızca kurallarınızın kullandığı bayraklarla kontrol edilir. Yorumun ve ürünün numarası metadata alanında gider ve sonuçla geri gelir. Örnek istek ve cevap (biçim API dokümanından; değerler temsilîdir):

curl https://api.detectivision.ai/api/v1/moderation \
  -H "Api-Key: $DETECTIVISION_API_KEY" \
  -H "Content-Type: application/json" \
  -d '{
    "type": "text_moderation",
    "input": "Ürün iki günde geldi ama satıcı tam bir salak, mesajlara hiç cevap vermiyor.",
    "mode": "detect",
    "flags": [
      "hate",
      "insult",
      "profanity",
      "racism",
      "sexism",
      "sexual"
    ],
    "metadata": { "reviewId": "r_2041", "productId": "p_88" }
  }'

{
  "id": 1187,
  "type": "text_moderation",
  "mode": "detect",
  "status": "completed",
  "flagged": true,
  "flags": [{ "flag": "insult", "confidence": 0.86 }],
  "checked": [
    "hate",
    "insult",
    "profanity",
    "racism",
    "sexism",
    "sexual"
  ],
  "unchecked": [],
  "tookMs": 140,
  "usage": { "charged": 2, "remaining": 9876 },
  "metadata": { "reviewId": "r_2041", "productId": "p_88" }
}

Bu sonuçta yalnızca insult kalkmış. Tablodaki öneriye göre yorum bekletilir ve bir moderatöre gider. checked listesindeki diğer bayraklar arandı, bulunmadı. Bir bayrak o an kontrol edilemezse sonucun status alanı partial olur ve bayrak unchecked listesine girer; böyle bir yorumu temiz saymayın, sonra yeniden kontrol edin.

Yorumlar birkaç saniye bekleyebilir. İsteği "async": true ile gönderirseniz cevap hemen queued olarak döner, sonuç webhook ile gelir ve kontrol, anında cevabın yarı fiyatına olur (Async requests). Metin, başlayan her 2.500 karakter için ücretlendirilir; bu uzunluğa kadar bir yorum tek birimdir. Planlar ve ücretsiz deneme fiyatlandırma sayfasında (İngilizce).

Moderatör bekletilen yorumun kontrolünü panelin Logs bölümünde açar ve sizin tanımladığınız “Yayınla” ya da “Reddet: hakaret” gibi bir eylemi seçer. Sisteminiz moderation.action webhook'unu alır; yorumu yayınlar ya da tüketiciye gerekçeyi gönderir (Metadata and actions). Detectivision yorumu kendisi silmez, yayınlamaz ve tüketiciye bildirim göndermez.

Tüketiciye gerekçe metni örnekleri

Kılavuzun m. 6/5'teki örnek bildiriminden uyarlandı; hukuki tavsiye değildir. Her birine yayın kurallarınızın bağlantısını ekleyin.

• Küfür: “Değerlendirmeniz küfür içerdiği için yorum yayınlama ilkelerimiz gereği yayınlanmadı. Küfrü çıkarıp yeniden gönderebilirsiniz. Ürün, satıcı ya da teslimatla ilgili olumsuz deneyiminizi yazmanız serbest.”
• Hakaret: “Değerlendirmeniz bir kişiyi küçük düşüren ifadeler içerdiği için yayınlanmadı. Bu ifadeleri değiştirip yeniden gönderebilirsiniz; eleştirinizi yazmanız serbest.”
• Ayrımcılık: “Değerlendirmeniz insanları inançları, ırkları, renkleri ya da cinsiyetleri nedeniyle dışlayan ifadeler içerdiği için yayınlanmadı. Bu ifadeleri çıkarıp yeniden gönderebilirsiniz.”
• Tehdit: “Değerlendirmeniz tehdit içerdiği için yayınlanmadı. Tehdit içermeyen bir değerlendirmeyi yeniden gönderebilirsiniz.”
• Anlamsız karakterler: “Değerlendirmeniz anlamlı bir metin içermediği için yayınlanmadı. Deneyiminizi yazarak yeniden gönderebilirsiniz.”
• Sağlık beyanı: “Değerlendirmeniz ürünün bir rahatsızlığı tedavi ettiği ya da önlediği gibi sağlık beyanları içerdiği için yayınlanmadı. Bu ifadeleri çıkarıp yeniden gönderebilirsiniz.”

Cezalar: ne biliniyor?

Kılavuz ceza belirlemez; yaptırımlar 6502 sayılı Kanundan gelir. Reklam Kurulu haksız ticari uygulamalarda üç aya kadar tedbiren durdurma, durdurma ya da idari para cezası verebilir; para cezasının tutarını belirlerken ihlalin haksızlık içeriğine, elde edilen menfaate ya da verilen zarara, kusura ve ekonomik duruma bakar (6502 m. 77/13). Tutarlar Kanunda aralık olarak yazılıdır; bu sayfa tutar vermiyor.

Basına ve hukuk bürolarının notlarına yansıyan kararlar. Bunlar ikincil kaynaklardır; Kurul kararlarının metnini okumadık:

• Trendyol, olumsuz yorum (haberler: 12 Şubat 2025). Forbes Türkiye ve CNBC-e'nin 12 Şubat 2025 tarihli haberlerine göre bir tüketicinin, satın aldığı ürünün ayıplı olduğunu yazdığı yorum “yayın politikalarına uymadığı” gerekçesiyle reddedildi. Haberlere göre Kurul, tüketicilerin ürün ve satıcılar hakkında değerlendirme yapma hakkı olduğunu ve yorumların olumlu ya da olumsuz ayrımı yapılmadan yayınlanması gerektiğini belirtti; olumsuz yorumların sansürlenmesini haksız ticari uygulama sayarak uygulamanın durdurulmasına karar verdi. Haberler kararın tarihini ve bir para cezası tutarını vermiyor.
• Hepsiburada, şablon yorumlar (haberler: 12 Şubat 2025). Aynı haberlere göre Kurul, bazı ürünlerde aynı ifadelerle yazılmış çok sayıda olumlu yorum buldu; bu yorumların tüketicilere hazır şablon olarak sunulduğunu ve alışveriş tercihlerine haksız yön verdiğini değerlendirdi ve bu uygulamaların durdurulmasına karar verdi. Tutar verilmemiş.
• Sağlık beyanı ve “konuya göre filtrele” (Ekim 2023). Gün + Partners hukuk bürosunun notuna göre Kurul, bir e-ticaret sitesinde sağlık beyanı içeren yorumlardan çıkarılan ifadelerin “konuya göre filtrele” seçeneği olarak sunulmasını mevzuata aykırı buldu; 347.128 TL idari para cezası ve durdurma cezası verdi.
• “Yanlış ürün” yorumu (Nisan 2023). Aynı nota göre Kurul, “yanlış ürün” yazan bir yorumun “satıcı değerlendirmesi” sayılıp ürün değerlendirmeleri altında yayınlanmamasını, tüketicinin yorum yapmasını zorlaştıran haksız bir ticari uygulama saydı. Karar Kılavuzdan önce; benzer bir kural 1 Ağustos 2026'dan beri yönetmelikte de var (28/B-3).

2026'da değişen bir şey var mı?

Evet. Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliğindeki değişiklik 1 Temmuz 2026'da Resmî Gazete'de yayımlandı (Sayı 33297) ve 1 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdi. Tüketici değerlendirmelerini düzenleyen 28/B yeniden yazıldı ve şikâyet platformlarına ilişkin 28/C'nin bir bendi değişti. Kılavuzdaki bazı ilkeler artık doğrudan yönetmelikte; bazıları 2022'den beri oradaydı. “Değişmedi”, kuralın 2022'den beri yönetmelikte olduğu anlamına gelir.

Bu sayfada okunan Kılavuz dosyası, Ticaret Bakanlığı sitesindeki 2023 metnidir. Kılavuz, Kanun ve Yönetmelik hükümlerine aykırı yorumlanamaz (m. 9/3); ikisi ayrıştığında yönetmeliğin yeni metnine bakın. Mevzuat Bilgi Sistemindeki güncel metnin değişiklik listesinde 2022'den sonra yalnızca bu değişiklik var; 1 Mayıs–16 Ekim 2026 arasındaki Resmî Gazete sayılarında da başka bir değişiklik bulmadık.

Detectivision neyi yapmaz?

• Tehdit, spam ya da anlamsız metin bayrağı yoktur. Bu nedenlerle reddedeceğiniz yorumlar için kendi kuralınız ya da bir insan gerekir.
• Sahte yorum tespit etmez, satın almayı doğrulamaz. Yorumu siparişle eşleştirmek sizin sisteminizin işi.
• Sağlık beyanı bayrağı yoktur.
• Olumlu ya da olumsuz ayırmaz. Duygu analizi yapmaz; olumsuz yorumları ayıklamak için kullanılmamalıdır.
• Karar vermez. Yorumu silmez, yayınlamaz, tüketiciye bildirim göndermez; bunları sisteminiz yapar.
• Kelime yıldızlamaz. Bayraklar yorumun tamamını değerlendirir; kelime konumu ya da maskelenmiş metin dönmez. Düzeltme zaten tüketicinin hakkıdır (m. 6/6).
• Her dilde aynı güvenilirlikte değildir. Metinde sonuçlar İngilizce, İspanyolca, Portekizce, Fransızca, Almanca, İtalyanca, Türkçe, Arapça, Rusça ve Hintçe için güvenilir; başka dillerdeki yorumlar da kontrol edilir ama sonuçlar güvenilir değil (Text moderation).
• Eşiğin altını göstermez. 0,5'in altındaki bulgular dönmez; kendi çizginizi bunun üstünde çizersiniz.
• Videolu yorumları henüz kontrol etmez. Video, ses ve canlı yayın denetimi yakında.
• Hukuki tavsiye değildir. Bir moderasyon API'si kurallarınızı uygulamanıza yardımcı olabilir; kurallarınızın ve sürecinizin yeterli olup olmadığına siz ve hukukçunuz karar verirsiniz.

Pazar yerleri için fotoğraf, ilan metni, yorum ve mesajların tamamı: ilan siteleri ve pazar yerleri; İngilizcesi marketplaces use case. Türkçe küfür ve hakaret tespiti: Türkçe küfür ve hakaret tespiti API'si. Sekiz metin bayrağının tamamı: metin moderasyonu. Moderasyonun türleri ve yazılım ile insanın iş bölümü: içerik moderasyonu nedir?

Ücretsiz deneyin

Bize yazın